Milgram's onderzoek vond plaats begin jaren '60 van de vorige eeuw. Milgram was van Joodse komaf en de onderzoeken vonden plaats in een periode waarin de verhoren van Adolf Eichmann werden gehouden in Jeruzalem. Milgram had het idee dat zijn experimenten gerechtvaardigd waren omdat ze licht wierpen op de Holocaust. Historici vinden het echter niet meer aannemelijk dat Eichmann slechts gedachteloos bevelen opvolgde. Hij constateerde dat de deelnememers volgens hem in een soort werktuigelijke toestand raakten (een agentic state), waarin ze de wensen van de proefleider zo goed mogelijk probeerden te vervullen en zich alleen nog concentreerden op hun taak. Ze voelden zich verplicht de leider te blijven volgen, wilden een goede indruk op hem maken en namen op zijn gezag aan dat ze een hoogstaand doel dienden. Na afloop zeiden ze vaak: ‘Als het aan mij had gelegen, dan had ik die schokken niet gegeven.’ Maar ze konden er niets aan veranderen, omdat ze hun plicht moesten doen.

Het onderzoek was op z'n best niet zorgvuldig. De proefpersonen kwamen uit een homogene groep witte middle class mannen. Ongeveer een op de vijf deelnemers vertelde achteraf te hebben verondersteld dat de schokken niet echt waren. Ze waren zich bewust van het meedoen aan wetenschappelijk onderzoek en deden om die reden maar gewoon mee, ook al waren er ook die weigerden en de beloning voor deelname wilden teruggeven. Van de zombie toestand die Milgram constateerde is in de video opnames en de foto's niet veel te zien.

Maar recente heranalyse van de onderzoeken (Kaposi & Sumeghy, 2026) wijst er op dat deelnemers de instructies niet simpelweg blind opvolgden. Zij overtraden die geregeld, bijvoorbeeld door tempo te verlagen, twijfel te uiten of eigen varianten van de opdracht te creëren. Juist deze overtredingen markeren de overgang van legitiem naar illegitiem geweld: mensen zoeken manieren om schade te beperken zonder openlijk in opstand te komen tegen de autoriteit. De continuïteit van het geweld ontstaat niet alleen door gehoorzaamheid, maar ook door een reeks kleine aanpassingen, rationalisaties en onderhandelingsmomenten die voor de deelnemer subjectief moreel verdedigbaar blijven, aldus de recente interpretaties.

Dus naast de methodologische zwakheden zijn de interpretaties door Milgram onzorgvuldig. Milgram was sympathisant van Hannah Arend's idee dat  dat Eichmann niet gedreven werd door haat of antisemitisme. Naar haar indruk was hij slechts een plichtsgetrouwe ambtenaar die zijn superieuren tevreden wilde stellen door zijn taak zo efficiënt mogelijk uit te voeren. Kleurde dit zijn interpretaties? Die waren overigens niet op tijd voor het proces tegen Eichmann, want Milgram publiceerde zijn bevindingen pas in een boek in 1974.