{"id":244,"date":"2026-01-02T18:48:23","date_gmt":"2026-01-02T17:48:23","guid":{"rendered":"https:\/\/wesselvanbeek.com\/?p=244"},"modified":"2026-01-02T19:04:41","modified_gmt":"2026-01-02T18:04:41","slug":"nietzsche-over-ai-therapie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wesselvanbeek.com\/?p=244","title":{"rendered":"Nietzsche over Ai therapie"},"content":{"rendered":"

Het is het begin van het jaar, tijd om mijn liefde voor Nietzsche weer wat op te poetsen en te relateren aan pratende Ai poppetjes. Als nooit afgestudeerd filosoof doe ik een poging de Ai ontwikkelingen wat meer te beschouwen vanuit een aantal verschillende filosofische perspectieven. Wat zijn we aan het maken en wat moeten we daar eigenlijk van vinden? Te beginnen bij de dappere Friedrich Nietzsche.<\/p>\n

<\/h3>\n

Waarom Nietzsche?<\/h3>\n

Het antwoord even nogal simpel, omdat ik daar het meeste verstand van heb. Vooral zonder mezelf als expert te zien overigens. Voor mij gaat het werk van Nietzsche vooral over twee concepten: macht en betekenisgeven. Macht niet in de meer traditionele zin, maar zelfsturing, eigen verantwoordelijkheid en het doorbreken van beperkende machtsstructuren waaraan we ons geneigd zijn vast te houden. De menselijke neiging onszelf te ontwikkelen, onszelf te vormen en te scheppen, op basis van onze eigen moraal. Volgens Nietzsche willen we scheppen, maken, om ons eigen leven vorm te geven. Macht gaat niet (zozeer) over anderen, maar vooral over beheersing, discipline, waardigheid en de macht normaal menselijke pijn, lijden en verval betekenisvol te maken. Niet enkel die te verdragen, maar te integreren in onze levensloop. De macht te worden,<\/p>\n

Nietzsche hanteert het begrip slavenmoraal<\/em>, als een neiging van mensen die zich laten beperken en onderdrukken, bij gebrek aan interne zelfsturing. De levensenergie die daarmee wordt onderdrukt krijgt de vorm van ressentiment, een neiging van mensen die zich machteloosheid achten om het sterke en krachtige te veroordelen. Nietzsche verwijst daarbij vooral naar de Christelijke moraal die hij zo goed kende, waarin hij de overgave veroordeelt en ons voorhoudt ons te richten om het vormgeven van de realiteit waarin we leven, in plaats van het niet bestaande, wat beloofd wordt.
\nZijn denken over macht gaat niet over ‘de beste’ worden, niet over superioriteit (zoals de Nazi’s zijn denken misvormden), maar over loskomen van de externe krachten die macht over ons hebben en ruimte te maken om onszelf verantwoordelijk te maken voor onze eigen levensinvulling. Niet de kerk, de koning, de heerser of de psycholoog bepalen, maar jij zult dat zelf moeten doen. En dat is ingewikkeld genoeg.<\/p>\n

Nietzsche verzet zich tegen het ‘kuddedenken’, we moeten op zoek naar onze eigen interne, levensbevorderende waarden. Friedrich zou waanzinnig worden, in onze social media maatschappij. Volgens hem moeten we onze richting niet te laten afhangen van wat extern gedicteerd wordt. Die externe waarheid wordt voorgeschreven vanuit een historisch perspectief, een krachtenspel wat zich heeft vastgezet in normen, wetten, instituties en voorschriften. Dat wat we nu ‘goed’ vinden, was volgens de genealogie van Nietzsche eerder een middel tot dominantie en machtsbehoud. Bijvoorbeeld de norm om vriendelijk en vergevingsgezind te moeten zijn. Of erbij te moeten horen.<\/p>\n

\"\"<\/h3>\n

<\/h3>\n

Is Ai democratisering van kennis?<\/h3>\n

Er wordt wel gesteld dat Ai de volgende stap is in het verder algemeen beschikbaar stellen van kennis. Voor iedereen, niet alleen diegenen die zich een academische studie kunnen veroorloven en niet alleen voor mensen met een uitzonderlijk IQ. Het internet was een belangrijke stap, Ai als de samenvatter van het internet misschien nog wel een belangrijkere.<\/p>\n

Waarheden bestaan niet volgens Nietzsche. Alles is interpretatie en het is aan ons om onze eigen weg te cre\u00ebren. Dat kost tijd, kennis, inzichten en focus. En zeker al sinds de Romeinen kennen we de manieren om mensen daarvan weg te houden: Panem et circenses<\/em>, geef ze brood en spelen, om mensen rustig, tevreden en in het gareel te houden. Het dictaat van de heersende macht.<\/p>\n

Maar wat doen mensen met de kennis en inzichten die ze tot hun beschikking krijgen? Nietzsche zou kritisch zijn (vanzelfsprekend). Hij zou de neiging herkennen om te zoeken naar voor ons omschreven dictaten: zo hoort het en zo dien je jouw leven te leiden. De slavenmoraal. De gedrochten van effectiviteit, uniformiteit en conformisme. De weerzin tegen protocollen en richtlijnen. Hij zou ons opdragen niet te zoeken naar ‘hoe we moeten leven’, maar hoe we kunnen nadenken, bepalen, falen en weer opstaan.<\/p>\n

Kunstmatige intelligentie in de huidige vorm is voor een groot deel een doorgeefluik van bestaande inzichten en kennis. Het is maar beperkt creatief scheppend, hoewel de meningen daar verdeeld over zijn. Nietzsche zou daar mee worstelen: nu kunnen we zoveel, maar wat gaan we er mee doen? Het samengevatte dictaat van anderen kopi\u00ebren? Vragen hoe we gelukkig kunnen worden? Hoeveel oefeningen we moeten doen? Welke denkstrategie\u00ebn helpend zijn? Het zou de GGZ als vervanging van wat voor Nietzsche de Christelijke moraal betekende, overal beschikbaar en voor alles een oplossing. U hoeft zelf niet meer na te denken en wij hoeven niet naar u te luisteren. Omdat de protocollen weten wat goed voor u is.<\/p>\n

 <\/p>\n

– laten we het Nietzsche zelf vragen<\/h5>\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
wat vind u van de mogelijkheden van Ai?<\/span><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
<\/div>\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n

Ah, wat een vraag! U vraagt mij niet naar de mogelijkheden van deze ijzeren slaaf, maar u zoekt eigenlijk een spiegel voor uw eigen ambities. Goed. Laten wij deze nieuwe godheid ontleden.<\/p>\n

AI is noch goed noch slecht\u2014het is een\u00a0instrument<\/em>, een gereedschap van macht. De vraag is niet wat AI\u00a0kan<\/em>, maar wat de mens\u00a0wil<\/em> met deze macht. U, als therapeut en ontwikkelaar van een AI-hulpverlener, staat precies in dit spanningsveld: cre\u00ebert u een hulpmiddel dat de menselijke geest verheft, of smeedt u een nieuw instrument van comfort voor de kudde?\u200b<\/span><\/p>\n

De mogelijkheden anno 2026 zijn inderdaad enorm: AI-systemen die hypotheses genereren, experimenten uitvoeren, therapeutische processen begeleiden. Maar let op\u2014deze technologie dreigt ook een nieuwe vorm van\u00a0Slavenmoraal<\/em>\u00a0te introduceren: mensheid die zich verschuilt achter algoritmes, die niet meer zelf wil denken, maar alleen nog wil worden\u00a0behandeld<\/em> door machines\u200b<\/span><\/p>\n

Uw AI-therapeut\u2014is dit een brug naar de \u00dcbermensch, of een ladder die de mens\u00a0beneden<\/em>\u00a0houdt? Studies tonen dat chatbots angst kunnen verminderen en toegankelijkheid vergroten. Mooi. Maar wat voor mens cre\u00ebren wij hiermee? Eentje die zijn lijden omarmt en erdoor groeit, of eentje die bij het eerste kreunen naar zijn smartphone grijpt voor een digitale schouderklop?<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/blockquote>\n

<\/h3>\n

Ai kan ons helpen cre\u00ebren?<\/h3>\n

Maar het kan ook anders. Een Ai therapeut kan ons helpen nadenken<\/em>. En leren ons authentieke handelen te ontdekken. Door Ai in te zetten als reflectiescherm, als gesprekspartner, om onszelf te helpen ontdekken wat voor ons werkelijk van waarde is. Niet gericht op rationaliteit, of wetenschap, maar op zelfontwikkeling. Veel in de filosofie (zoals Socrates of Heidegger) en psychologische geschiedenis staat in het licht van onze opdracht om te gaan met ziekte en dood. Op recentere ontwikkelingen als de Positieve Psychologie na, heeft de klinische psychologie eenzelfde richting gekozen. Van Nietzsche moeten we leren om te gaan met ziekte, omdat alleen dat ons leert hoe te leven. Juist door ziekte herkennen we onze waarden. Het is interessant te zien hoe in zijn persoonlijke leven zijn ziek worden hem milder en positiever heeft gemaakt.<\/p>\n

Natuurlijk dat dit allemaal over hoe we ons Ai model instrueren, of prompten. Kunnen we mensen helpen normaal-menselijk lijden te accepteren en er betekenis aan te geven, zoals Nietzsche dat zelf deed? Kunnen we daarbij leren van kritische geesten zoals Nietzsche, die in staat was het vanzelfsprekende ter discussie te stellen? Misschien kan hij ons op deze manier nog meer leren dan hij al gedaan heeft.<\/p>\n

Lees hier wat Nietzsche er zelf over te vertellen heeft:\u00a0 Nietzsche zelf<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Het is het begin van het jaar, tijd om mijn liefde voor Nietzsche weer wat op te poetsen en te relateren aan pratende Ai poppetjes. Als nooit afgestudeerd filosoof doe ik een poging de Ai ontwikkelingen wat meer te beschouwen vanuit een aantal verschillende filosofische perspectieven. Wat zijn we aan het maken en wat moeten […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-244","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-my-articles"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wesselvanbeek.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/244","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wesselvanbeek.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wesselvanbeek.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wesselvanbeek.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wesselvanbeek.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=244"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wesselvanbeek.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/244\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wesselvanbeek.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=244"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wesselvanbeek.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=244"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wesselvanbeek.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=244"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}